Bắt đầu từ năm nay, ngày 9/11 được chọn là Ngày pháp luật VN [1]. Khi ngày kỷ niệm đang đến gần cũng là lúc trên các phương tiện thông tin đại chúng tràn ngập hình ảnh người tù oan 10 năm vừa được trở về nhà. Sự việc này càng khiến chúng ta suy nghĩ về ý nghĩa của Ngày pháp luật.
Một trong nhiều khẩu hiệu của Ngày pháp luậtnăm nay là “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” [2]. Thiết nghĩ, đây đã là điều đương nhiên, tại sao lại cần khẩu hiệu? Phải chăng, nêu khẩu hiệu như vậy có nghĩa rằng “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” vẫn còn là mục tiêu xa, phải phấn đấu?
Trong một nhà nước pháp quyền, bất kỳ ngày nào cũng cần phải trở thành Ngày pháp luật. Vì pháp luật hiện diện trong cuộc sống của mỗi người hàng ngày, hàng giờ, trong rất nhiều mối quan hệ.
Thượng tôn pháp luật
Mục đích của Ngày pháp luật năm nay là nhằm “[...] giáo dục ý thức Thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội” [3]. Vậy thượng tôn pháp luật là thượng tôn điều gì? Vì sao cần phải tuyên truyền, giáo dục?
Thượng tôn pháp luật là thượng tôn lẽ phải, lẽ công bằng, cái nhân văn cao cả, hợp lẽ sống ở đời ngay trong chính pháp luật. Bình đẳng hay không, dân chủ hay không, nhân đạo hay không cũng là ở trong chính nội dung của pháp luật.
Thượng tôn pháp luật không phải là điều gì gò bó, áp đặt. Nếu pháp luật hợp lẽ phải, hợp quy luật, đem lại lợi ích thiết thực cho con người, thì không cần hô khẩu hiệu, tốn quá nhiều tiền tuyên truyền, cổ động, hay giáo dục, người dân cũng sẽ tự nhận thấy tính thiết thực, tự tìm đến, tự bảo vệ nó như “chốn nương thân” của mình.
Thượng tôn pháp luật hoàn toàn trái ngược với việc cổ súy cho lối tuyên truyền, áp đặt một chiều: vĩnh viễn phải tuân thủ pháp luật vô điều kiện, không cần biết, không quan tâm quy trình thủ tục làm ra luật, nội dung pháp luật đó ra sao.Bởi thế, điều quan trọng là làm sao để người dân thấy được chỗ đứng của mình trong pháp luật, thấy được lợi ích của pháp luật mà tự nguyện, tự giác thực thi, hơn là sự “giáo dục mang tính ép buộc”.
Để đảm bảo việc thượng tôn pháp luật, cần quan tâm đến hoạt động xét xử, vì Tòa án chính là nơi cuối cùng người dân có thể tìm đến để cầu viện công lý. Do vậy, một ngạch tư pháp độc lập, quyền lực được phân công rành mạch, phán quyết dựa trên những căn cứ pháp lý, đảm bảo tinh thần duy lý, không thiên vị là những yêu cầu thiết yếu để đảm bảo pháp luật được thực thi.
Giây phút ông Nguyễn Thanh Chấn được thả sau 10 năm tù oan
Thượng tôn pháp luật là không có ai ở trên pháp luật và cũng không có ai không được pháp luật bảo vệ. Những biểu hiện đi ngược với tinh thần này là: Nội dung của pháp luật không từ con người và vì con người; những người là công bộc của dân nhưng hành xử tùy tiện, lấy quyền lực lấn át tính pháp lý, lý lẽ và chuyên môn; bắt giữ, giam cầm và tra tấn người trái pháp luật, cố ý làm sai lệch hồ sơ vụ án, xâm phạm một cách thô bạo các quyền con người, v.v…
Ngày Hiến pháp thay cho Ngày pháp luật?
Hiến pháp là đạo luật gốc của một quốc gia, là nền tảng để từ đó xây dựng pháp luật. “Cái nền” có toàn diện, bền vững, khách quan, hợp quy luật, lòng dân thì pháp luật dựng trên đó mới thực sự do dân, vì dân, bảo vệ công lý, đảm bảo sự công bằng.
Vì vậy, bất cứ nhà nước pháp quyền nào cũng cần đề cao tính tối thượng của Hiến pháp, mà chủ thể phải tuân thủ trước tiên chính là nhà nước. Công bộc của dân phải đi đầu trong việc thực thi Hiến pháp để bảo vệ những quyền con người, quyền công dân.
Nhiều nước trên thế giới có Ngày Hiến pháp, để nhắc nhở công quyền tôn trọng Hiến pháp, nhắc nhở công bộc của dân thực thi trách nhiệm của mình theo đúng Hiến pháp [4].
Do đó, thay vì Ngày pháp luật, nên chăng chúng ta chọn ngày 9/11 làm Ngày hiến pháp. Điều này cũng rất phù hợp, bởi đây chính là ngày ban hành bản Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam – Hiến pháp năm 1946. Để ngày đó trở thành một cái mốc nhắc nhở chúng ta cùng dựng xây một Chủ nghĩa Hiến pháp ở Việt Nam và nhắc nhở những công bộc của dân phải nghiêm chỉnh thực thi Hiến pháp [5].
TS. Nguyễn Minh Tuấn (Khoa Luật, ĐH Quốc gia Hà Nội)
[1] Theo quy định tại Điều 8 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2013, ngày 09/11 hàng năm là Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam. Chủ đề của Ngày Pháp luật năm nay được xác định là “Toàn dân xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
[2] Xem Công văn số 6902/BTP-PBGDPL ngày 25/9/2013 của Bộ Tư pháp về việc tổ chức thực hiện “Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” năm 2013.
[3] Điều 8 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2013.
[4] Không phải riêng Việt Nam, tại nhiều nước trên thế giới cũng có “Ngày Hiến pháp” hoặc “Ngày Pháp luật”. Chẳng hạn, ở Đức thì từ năm 1860 họ đã tổ chức diễn đàn của các nhà luật học thường niên (Juristentag) và vẫn duy trì đến ngày nay. Mỹ từ năm 1961 cũng vậy, họ lấy ngày 1/5 hàng năm là ngày pháp luật (Law Day). Nhiều nước có Ngày hiến pháp, chẳng hạn từ năm 1947, Nhật Bản chọn ngày mồng 3/5 là Ngày hiến pháp hay từ năm 1949, Hàn Quốc cũng chọn ngày 17/7 là Ngày hiến pháp.
[5] Xét dưới góc độ lịch sử, ngày 9/11 là ngày ban hành Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp đầu tiên của một nước Việt nam độc lập. Cho nên việc lấy ngày này là Ngày hiến pháp là rất hợp lý.
BỨC THƯ NGƯỜI TÙ NTC GỬI VỢ, CON
“Chiến của anh cùng các con muôn vàn nhớ thương!
Đêm nay, khi tất cả các anh em trong buồng đã và đang chìm vào giấc ngủ. Anh không sao ngủ được, trong lòng nghĩ về mẹ của anh, về em, về các con mà hai dòng nước mắt anh tuôn rơi. Vậy nên, anh cầm bút ghi nhanh vài dòng về thăm em và các con.
Mở đầu tâm sự, anh chúc em luôn mạnh khỏe để chèo lái con thuyền cho tốt mà còn kêu oan cho anh nữa.
Vợ chồng anh Chấn nghẹn ngào ngày đoàn tụ.
Bây giờ, em sơ qua tình hình gia đình cho anh được biết với nhé, có gì thay đổi nhiều không? Các con vẫn làm ăn tốt cả chứ? Nhất là con dâu của bố thế nào? Hãy tâm sự cho anh biết với nhé? Còn Thế Anh (con út của anh Nguyễn Thanh Chấn – PV) con có học giỏi không đấy? Hãy cố gắng ngoan ngoãn, chăm học và nhất là phải học thật giỏi vào đấy nghe chưa? Đừng bao giờ để bố phải thất vọng. Bố nhớ con nhiều!
Em ơi, bây giờ anh rất đau khổ và buồn chán không biết bao giờ mới hết được cảnh khổ này hả em? Dù một ngày, hay một giờ anh cũng rất nhớ em. Không biết bao giờ vợ chồng mới được sum họp. Để có được những ngày tháng sum vầy cùng gia đình ăn cơm bên đàn con ngoan của chúng mình hả em? Thôi thì thôi, cái gì nó đến thì đã đến rồi, anh chỉ mong em ở nhà cố gắng thật nhiều và nghĩ ít thôi, vì em còn phải kêu oan cho anh nữa chứ. Còn anh ở đây cũng vậy, ngày đêm anh làm đơn kêu oan khi nào được thì thôi.
Chiến của anh!
Hai chúng mình đã lấy nhau được hai chục năm nay rồi và đã có những đứa con ngoan và nay lại có thêm cả con dâu và một đứa cháu nội nữa. Anh chưa bao giờ để em phải buồn và lo cho anh như lúc này đây, đúng vậy không em? Anh thật có lỗi với em và các con. Anh thật là một người chồng không tốt đúng không? Anh nói thế đúng hay sai thì em đừng để ý nhé. Bây giờ đầu anh nhiều lúc như muốn nổ tung ra vì không sao chịu nổi những việc oan ức trong lòng mình. Nhưng thôi em ạ, trong những năm tháng ở đây, anh sẽ cố gắng tĩnh tâm lại dần dần, rồi sẽ có những suy nghĩ khác em hiểu không?
Trong lòng anh bây giờ chỉ mong sao em luôn mạnh khỏe, để đối đầu với những sóng gió cuộc đời, khi không có anh ở nhà và bên cạnh em. Vì vậy, em phải thật cứng rắn và can đảm lên. Anh biết vợ anh là người mạnh mẽ và đầy nghị lực. Còn anh bây giờ chỉ biết chờ đợi mà thôi và chờ đợi một sự phán xét công minh của pháp luật.
Anh sống trong môi trường này thì đầy khắc nghiệt và nhiều cái bức xúc là vì sống giữa bao người bản xứ mang trên mình nhiều tội trạng khác nhau. Họ là những con người thật vì họ có tội. Còn anh là con người phải làm theo cơ quan nhà nước mà nói dối pháp luật nên phải nhận lấy cái chết mà họ lại cứ hành hạ anh, như anh ra tòa thì em biết. Anh cứ ngậm ngùi phải ôm lấy nỗi oan tày đình này. Thế thì tất cả là tại anh ngu, anh dại. Chả lẽ số phận kiếp người của anh là vậy, tất cả mong em hiểu.
Anh Nguyễn Thanh Chấn được minh oan sau 10 năm ngồi tù.
Còn giờ ở trong cái trại này có hàng nghìn người, mỗi người một tỉnh mà không ai giống ai nên nó phức tạp lắm em ạ. Nhưng thôi, anh nói sơ qua để em biết vậy. Còn anh lúc này vẫn phải âm thầm chịu đựng. Tính anh thì em biết đấy, họ phát quần áo, chăn màn anh không lấy, họ bắt viết Bản kiểm điểm thì anh viết “Tôi không có tội với lại tôi không giết người, tư tưởng không yên tâm…” còn mọi cái cũng không có gì vi phạm.
Mình trình bày, họ bảo ở đây chúng tôi không có quyền giải quyết, anh gửi đơn, tất cả giấy tờ chúng tôi gửi đi rồi. Còn anh bảo không nghĩ, không nghĩ sao được… Mà bây giờ nghĩ cái gì, chỉ trách sao có đội ngũ điều tra mất hết lương tâm, làm việc tắc trách. Họ chỉ cần thăng chức vì họ có quyền chức, sao mà công quyền, chức quyền bức cung, ngụy tạo chứng cứ, họ bắt anh phải làm theo, họ đã “hình sự hóa”, họ “đạo diễn” để phá án để rồi kết tội oan cho anh.
Anh chỉ nghĩ một điều, mình không giết người sao mà lại cứ để người ta hành hạ đến bao giờ. Chả nhẽ lại nhận để lấy tiền kêu oan à? Nhưng thôi, anh nói vậy thôi để em biết. Bản thân anh phải gắng chịu đựng sai lầm của cơ quan nhà nước, còn sống ngày nào thì vẫn cứ kêu, nếu ông trời bắt chết thì phải chịu, như hôm ra Tòa, anh xin chết mà cũng chẳng được. Có gì đúng sai em bỏ qua cho anh.
Còn anh chỉ lo cho em và các con ở nhà, hãy giữ gìn sức khỏe cho tốt, làm ăn buôn bán gặp nhiều may mắn. Trong cuộc sống vững chắc tay chèo để lái con thuyền tới đích.
Thôi khuya rồi, anh dừng bút, hẹn thư sau anh sẽ viết nhiều hơn. Ngày mai anh phải đi làm, em thông cảm. Bố thương nhớ các con nhiều.
TB: Em và các con động viên, trông nom bà thay anh nhé.
Thương nhớ vợ của anh
Bố của các con
Nguyễn Thanh Chấn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét