Tăng học phí

Thầy Lê Quốc Hạnh.

Ông Lê Quốc Hạnh, nguyên Trưởng khoa tiếng Anh, Phó trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Ngoại ngữ Thanh Xuân, Hà Nội:
"Chất lượng ảo, nỗi khổ thật"
- Theo ông, khả năng thu chi có bức xúc đến mức phải tăng học phí?
- Quan điểm của tôi là không đồng ý với việc tăng học thí. Học phí của một quốc gia là vấn đề xã hội. Chủ trương của chúng ta đang quyết tâm xã hội hóa phổ cập giáo dục, vậy theo tôi định hướng giáo dục thế nào sẽ quyết định mức học phí như thế ấy.
- Việc tăng học phí được giải thích rằng không làm mất hết hy vọng của sinh viên vì học bổng sẽ được tăng lên gấp ba lần ?
- Thực ra đây chỉ là một kiểu trấn an tinh thần phụ huynh, học sinh. Theo tôi chỉ là "bình mới rượu cũ". Nếu tăng học bổng, tất nhiên phải yêu cầu kinh phí cao hơn nên số lượng học sinh được nhận học bổng sẽ giảm xuống. Nếu trước đây mỗi lớp có 10 người với số tiền học bổng khoảng 1,2 triệu đồng. Giờ tăng lên 600 nghìn đồng/tháng, thì chỉ có 2 sinh viên đủ tiêu chuẩn nhận học bổng. Như vậy, ngân quỹ chi cho học bổng vẫn giữ nguyên mà không hề tăng lên.
- Vậy thực chất của vấn đề tăng học phí theo đề án này là gì?
- Chúng ta không nên xem tiền là tất cả. Hãy nghĩ đến những người nghèo, đến những người đang "bán mặt cho đất bán lưng cho trời" hàng ngày để nuôi con đi học. Trong số họ chắc có làm ruộng đầu tắt mặt tối cũng không đủ 900 nghìn đồng để đóng học cho con mỗi tháng. Anh có thể vẽ ra chất lượng trên trời để tăng học phí nhưng chất lượng là cái rất ảo, còn nỗi vất vả của người dân là có thực và quá lớn, quá nặng nề.
Không thể có chính sách chung về học phí
- Việc tăng học phí đồng loạt theo cách cào bằng như vậy liệu có công bằng đối với một số trường không, thưa ông?
- Chúng ta đang "kêu" hiện giáo dục nước nhà sao mà nhiều loại trường; nhiều kiểu chất lượng đến thế? Có những trường chỉ "ăn theo"cái tên "Đại học" mà chất lượng thì rơi tõm tận đâu đâu, rồi cứ thế ung dung tăng học phí là không công bằng. Theo tôi, không thể có chính sách chung về học phí. Người ta thường bảo "tiền nào của nấy", vậy không thể có chính sách "cùng một giá" như vậy được. Bộ phải xác định được chất lượng từng trường, trường nào có chất lượng đào tạo tốt nhưng không tự chủ được kinh tế và không thể đáp ứng được cho việc giảng dạy thì nên cho họ tăng học phí. Còn những trường đến giáo viên cơ sở còn chưa đủ, thậm chí kỳ tuyển sinh vừa qua chỉ đạt chỉ tiêu 48-70% thì không nên đánh đồng như nhau.
Thạc sĩ Huỳnh Văn Kiệt, giảng viên Trường CĐ Lương thực thực phẩm Đà Nẵng:
"Nhiều em sẽ phải bỏ học vì học phí mới"
Trường tôi có khoảng 80% SV con nông dân, vùng sâu vùng xa, đối tượng khó khăn. Tăng học phí như đề án mới sẽ ảnh hưởng lớn đến việc nhập học của các em. Tôi đã từng biết có trường hợp một SV khi nhập học nhưng bố mẹ không có một đồng nào cho em mang theo. Ngoài giờ học, em phải bán cà-phê, làm phụ hồ, làm lao công... nhưng vẫn không đủ sống. Mỗi ngày em chỉ dám ăn hai gói mì tôm.
Đây không phải là trường hợp cá biệt, bởi riêng với miền trung, thu nhập của nhiều gia đình còn quá thấp, công việc chủ yếu là sản xuất nông nghiệp nên khó khăn chất chồng khó khăn. Gia đình các em phải cày cuốc cật lực trên khoảng 1,2 ha lúa/vụ mới "chạy" đủ khoảng 2 triệu đồng đóng học phí 2 tháng cho mỗi SV, đấy là chưa kể thiên tai hay mất mùa. Nếu gia đình có hai con học ĐH, chắc trâu bò lợn gà sẽ ra đi hết vẫn không bảo đảm cho con em mình hoàn thành khóa học.
"Nói tăng học phí để tăng chất lượng đào lạo là không thể"
Tôi nghĩ chất lượng đào tạo phụ thuộc chất lượng giáo viên. Chấn hưng giáo dục trước hết phải chấn hưng đội ngũ giáo viên. Nếu chất lượng giáo viên cũ kỹ thậm chí có người 10 năm nay vẫn sử dụng một giáo trình không thay đổi, có người có học hàm, học vị nhưng không biết gì về tiếng Anh, vi tính thì tăng học phí đến đâu cũng khó tăng chất lượng giáo dục.
"Tăng học bổng sẽ xảy ra tình trạng chạy điểm"
Không chỉ có vậy, việc tăng học bổng từ 400- 600 nghìn đồng/tháng như dự kiến có khả thi không nếu các em ra trường mức lương cũng chỉ tương đương như vậy? Ở đây sẽ xảy ra tình trạng "chạy" điểm để có học bổng. Một lần nữa điểm chác, thành tích lại được đặt lên trên chất lượng.
GS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường THPT Dân lập Lương Thế Vinh, Hà Nội:
"Tăng học phí là để... bù lỗ"
Chưa tăng học phí, học sinh đi học đã vất vả, nếu tăng với mức cao ngất ngưởng như vậy sẽ rất gay vì không biết con em lấy gì để đi học. Riêng các thành phố lớn, nếu tăng học phí mà giảm các khoản thu trái tuyến như chạy trường điểm, tiền hảo tâm, tiền ngoại giao... thì vẫn rất rẻ bởi các khoản này cao hơn học phí nhiều lần. Còn ở các nơi khác, tăng học phí sẽ rất căng. Đứng về một quan điểm nào đó, thu học phí là cần thiết, thế nhưng theo tôi cần có chính sách học phí cụ thể cho từng vùng, miền. Người giàu đóng bù cho người nghèo, thành phố đóng bù cho nông thôn. Tôi nghi ngờ việc tăng học phí để tăng chất lượng giáo dục. Chẳng lẽ nếu học phí thấp thì giáo viên dạy uể oải hơn? Theo tôi được biết chỉ có trường dân lập tăng học phí giáo viên mới tăng lương. Còn trường công lập tăng học phí là để bù lỗ cho ngân sách nhà nước chứ không phải để cải thiện đời sống giáo viên. Vì thế nói tăng học phí để tăng chất lượng là không thuyết phục.

(Theo Gia đình và xã hội)